Jan Karow: Szczęśliwe dni

20 kwietnia 2015

O słuchowisku na żywo podczas 23. Alternatywnych Spotkań Teatralnych KLAMRA w Toruniu i książce O niewiedzy w praktyce, czyli droga do Portugalii Piotra Cieplaka

Piotr Cieplak/fot.M.Kołosowski

Podróż rowerem przez całą Europę jest dostępna tylko dla nielicznych. Trudno ją sobie wyobrazić, nie mówiąc już o wcieleniu w życie – nie może sobie na nią pozwolić ani zagorzały miłośnik weekendowych wypadów, ani amator kilkudniowych wycieczek. Potrzebne jest coś więcej.

 

O niewiedzy w praktyce, czyli droga do Portugalii to dziennik z takiej wyprawy. Nie byłoby w tym pewnie nic aż tak szczególnego, gdyby nie to, że jego autorem jest Piotr Cieplak. Publikowany wcześniej (2010-2011 r.) w odcinkach na łamach „Teatru” otrzymał w 2012 r. formę słuchowiska radiowego, a niedawno został zebrany i na nowo zredagowany, stając się pierwszą pozycją w bibliotece portalu Teatralny.pl.

 

Postaci Cieplaka szerzej przedstawiać nie trzeba – wystarczy stwierdzenie, że jest to jeden z najważniejszych polskich reżyserów teatralnych. Jednak wszyscy ci, którzy spodziewają się, że dzięki O niewiedzy w praktyce… poznają jego metody pracy czy opinie na temat stanu rodzimego teatru i jego twórców, srodze się zawiodą. Bowiem 11 czerwca 2009 r. na rower na warszawskich Kabatach wsiadł przede wszystkim Cieplak-mężczyzna/mąż/ojciec, a nie Cieplak-reżyser. Pozornie samotny, a niemal codziennie spotykający kogoś, kto podaje rękę Wierze lub Zwątpieniu, jego dwóm towarzyszkom w podróży. Bogobojny, ale niejednokrotnie antyklerykalny. Nade wszystko jednak zastanawiający się. Nie jest to subiektywny wykład na temat „Jak urządzony jest świat?”, ale zapis refleksji, jakie towarzyszyły każdemu kolejnemu kilometrowi. W centrum uwagi znaleźć się mogło zarówno dramatycznie bolące kolano, wizyta w Taizé i Fatimie, opis mijanych drzew, jak i fragment Becketta czy psalmów w przekładzie Czesława Miłosza. Najlepszym podejściem do tej lektury wydaje się zwyczajna zgoda na wspólną podróż. Nie dyskutowanie z Cieplakiem ani podważanie jego sądów, a raczej zastanawianie się razem z nim – kiedy on chowa się pod kolejnym mostkiem przed deszczem, warto także na chwilę się zatrzymać, zwolnić, pomyśleć. Z perspektywy kilku tysięcy kilometrów nie ma spraw banalnych, pozwala ona natomiast niektóre z nich uprościć.

SzaZa/fot.M.Kołosowski

Gdyby do książki dołączono płytę ze słuchowiskiem, można by to uznać za zbytnie wygodnictwo, ale widzowie KLAMRY mieli tę wyjątkową przyjemność, aby usłyszeć (i zobaczyć) je na żywo – Cieplak przybył do Torunia z duetem SzaZa, czyli Pawłem Szamburskim i Patrykiem Zakrockim. To jedni ze stałych współtwórców jego spektakli, którzy przygotowali oprawę muzyczną do kilkunastu z nich, na co dzień zaś opiekujący się wytwórnią Lado ABC. Lokalnej publiczności powinni natomiast być znani chociażby ze współpracy z Teatrem Dada von Bzdülöw, z którym zdobyli nagrodę klamrowej publiczności (2012 r.) za spektakl Caffè Latte czy z pokazu pierwszych, jeszcze studenckich filmów Romana Polańskiego, do których tworzyli ścieżkę dźwiękową w wersji live. Trudno stwierdzić, kto w tym spotkaniu bardziej uwodził publiczność – czy spokojnie, niemal z czułością odczytujący fragmenty swojej książki Cieplak czy dwójka muzyków, która wspierając się rozmaitymi looperami, efektami i mikrofonami, przemieszczała się od brzmień kameralnych do nadzwyczajnie bogatych i złożonych faktur. Mnogość modulowanych brzmień i rytmiczna swoboda pomagały wejść w zmieniające się rytmy rowerowej podróży, snując się spokojnie przez pierwsze dni jazdy by bardzo powoli rosnąć, intensyfikując się podczas znoju górskich przepraw czy też przed długo wyczekiwaną metą. Warto zaznaczyć, że nie był to występ na zasadzie „każdy sobie” – artyści utrzymywali ze sobą kontakt, cały czas reagowali na najmniejsze nawet pauzy czy zmiany dynamiki. Co ciekawe, Cieplak następujące po sobie etapy swojej podróży sygnalizował słowami „góry” albo „rzeka”, nie zaś kolejnymi dniami. Jednak tak też wybrane były fragmenty, które, mimo zachowania chronologiczności, pozwalały raczej na odczucie zmieniającej się atmosfery pokonywanej wyprawy – aby zagłębić się w szczegóły, trzeba zajrzeć do książki.

 

Mimo że jazda rowerem jest prostsza niż życie, to i ona wymaga elementarnych zasad i nie ima się jej postmodernizm. Zwyczajnie: nie można jechać i nie jechać zarazem. To jedna z jakże prostych, a wartościowych prawd, które wypływają z podróży Cieplaka. Można je przeczytać lub nie. Skoro jednak można, wybór wydaje się oczywisty. Tak uczciwą Niewiedzę należy docenić.

 

Jan Karow

 

Piotr Cieplak, O niewiedzy w praktyce, czyli droga do Portugalii

słuchowisko na żywo z duetem SzaZa (Paweł Szamburski i Patryk Zakrocki), 15 marca 2015 r., ACKiS „Od Nowa”, 23. Alternatywne Spotkania Teatralne KLAMRA

książka wydana przez Fundację Teatr Nie-Taki, Wrocław 2014

tagi: | Wersja do druku | |

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

twelve + sixteen =