Martyna Bielińska: Słoneczny pesymizm artysty

17 kwietnia 2013

Szkic o Albercie Camus (1913-1960), autorze Kaliguli.

albert camus

Jego myśli przekute w słowa mogą zauroczyć. Każdy z nas zetknął się z nim już w szkole (jego Dżuma jest lekturą obowiązkową). Kim właściwie był? Pisarzem, dziennikarzem czy bardziej filozofem? Na ratunek przybiega deklaracja: „Dlaczego jestem artystą, a nie filozofem? Bo myślę według słów, a nie według idei”. Artysta jest pojęciem szalenie pojemnym, dobrym jako punkt wyjścia szkicu o osobowości, która wymyka się klasyfikacjom.

Urodzony w Algierii. Wychowywany przez prawie głuchą matkę Hiszpankę, bez ojca, którego stracił mając rok, za to w asyście despotycznej babki. W szkole jego talent dostrzegł Louis Germain, nauczyciel, który umożliwił mu dalsze, ponadpodstawowe kształcenie. Prócz nieprzeciętnego umysłu i pięknych myśli, Camus był mistrzem w pływaniu oraz tańcu. W liceum został przyjęty do drużyny piłkarskiej, gdzie grał na bramce, nosząc przydomek „mały książę”. Pochodził z rodziny robotniczej, jednak nigdy nie czuł się gorszy ani lepszy od innych, a biedy nie uznawał za przeszkodę. Przez całe życie uwielbiał kąpiele w morzu, szczególnie nago, nocą. Wciąż zwycięża w rankingach na najprzystojniejszego filozofa. Miał powodzenie u kobiet, to nie ulega wątpliwości. Był dwukrotnie żonaty. Miewał romanse z kobietami i polityką. Został ojcem bliźniąt. Przez całe życie towarzyszyły mu koty i imperatyw komentowania rzeczywistości, próby naprawy świata. Mistrz pierwszych zdań powieści, by przytoczyć początek Obcego: „Dziś umarła moja matka; albo wczoraj, nie wiem.” Studiował filozofię.

Przeważnie zalicza się go do egzystencjalistów, mylnie z punktu widzenia samego zainteresowanego, jak i Jeana Paula Sartre’a. Francuski egzystencjalista określił pesymizm Camus mianem: „słoneczny”. Camus w swoim działaniu na polu filozofii nie był ani systemowy, ani systematyczny. Jego koncepcje odczytuje się z esejów, notatek, luźnych zapisków. To właśnie refleksja natury filozoficznej leży u podstaw jego aktów twórczych. Podstawowymi kategoriami, jakimi operuje Camus zarówno na płaszczyźnie filozofii, jak i literatury są najpierw absurd, a potem bunt. Absurd, który stanowi jedyną więź człowiekiem ze światem, jest rozbieżnością miedzy rozumem a rzeczywistością. Bunt natomiast nie występuje wyłącznie jako negacja – ma także znamiona sądu wartościującego i charakter afirmatywny. Twórczość Alberta Camus stanowi znakomitą bazę do wyłuskiwania sentencji, takich jak: „Przywykliśmy żyć, zanim przywykliśmy myśleć”.

Teatr pełnił ważną rolę w życiu Camus – był on wszak dramaturgiem, autorem: Kaliguli, NieporozumieniaSprawiedliwych. W 1936 założył w Algierze zespół o nazwie Théâtre de Travail (Teatr Pracy). W późniejszych latach był członkiem Teatru L’Equipe. Camus skończył kurs zawodowego aktorstwa oraz sporadycznie reżyserował.

Od lat trzydziestych aż po życia kres, Camus był nękany przez nawroty gruźlicy. Swoje poglądy religijne nazywał antyteizmem. Zginął w wypadku samochodowym. Przy zwłokach pisarza znaleziono rękopis niedokończonej powieści Pierwszy Człowiek. Na jego grobie wyryto słowa: „Tu rozumiem, co nazywają chwałą: Prawo do miłości bez granic.

Martyna Bielińska

tagi: | Wersja do druku | |

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

19 − 1 =