Michał Rogalski: Blask ikon

21 kwietnia 2012

O spektaklu Prorok Iljareż. Ondreja Spíšaka w Teatrze Na Woli w Warszawie.

prorok ilja / materiały teatru

Miasto całe tygodnie długie ikon złotych blask ze słupów ogłoszeniowych bijący rozświetlał i czekało miasto na dzień premiery i się doczekało tęskne ze współczesnym dramatem spotkania. Kondycja dobra Teatru na Woli potwierdzoną została, a publiczność szczęśliwa po misterium zakończonym się rozeszła, kolejnej odsłony teatralnego kunsztu czekając.

A w dzień ten, gdy Proroka Ilję wystawiali, niebo szarą zasnuło się zasłoną. A ci, co zdążali  w pośpiechu zdążali, w strojach szykownych by dziwy te wielkie oglądać. Wydarzenie wielkie – mówiono. Plakaty niby święte obrazy rozwieszono – widziałem. Nazwisko przesławne Seweryna Andrzeja w bramy teatru wiele twarzy znanych przywabiło i recenzent szaraczek przyglądać się mógł obliczom wielkiego świata.

Lecz nie dla oblicz wielkiego świata, nie po splendor i adorację wzajemną oni i ja, my wszyscy, tutajśmy przybyli, ale by Proroka Ilję zobaczyć i by uwierzyć, że to, co mistyczne również teatr przynieść nam może. Po cóż bowiem innego dramaturg wybitny – a autor Ilji Proroka – Słobodzianek Tadeusz wyprawiałby się uzbrojon w swę sztukę poetycką w religijności ludowej regiony. Zaprawdę było tak, że pierwotną motywacją była również okoliczność współpracy z Teatrem Wierszalin, bo przecież sławetne życie Ilji Proroka dokonało się właśnie w miejscowości, gdzie owo teatrum działalność swę prowadziło. Sztuki ufundowanie na tym, co konkretne, co płód dziejów samoistny stanowi wydaje się znane powszechnie, ale fenomenu artystycznej twórczości nie wyczerpujące. Dlatego też mym recenzenckim okiem przeniknąć chcę autorskie intencje, bo one też – z uwagi na funkcję przez dramaturga pełnioną – stają się intencjami dyrektorskimi, a więc powodami, dla których w tem a nie innem czasie wysiłek spektaklu wystawienia podjęty został.

Czy chcą więc nas twórcy (dramatu autor, spektaklu reżyser Spíšak Ondrej i znakomita aktorska trupa) ku mistycznym wyżynom poprowadzić? Dramat mieści w sobie zalety nieprzebrane: przetworzone chrześcijańskie kody, powtarzalność frazy i śpiewność tejże, humor stanowiący dla wzniosłości kontrast pożądany. Realizatorzy także dołożyli starań, aby widza do kości szpiku dotknąć, przejąć i ogarnąć. A śpiewy białymi głosami, śpiewy soki żywe z religijności prawosławnej braci czerpiące, zaiste dreszczem przejmują i są dowodem najwspanialszym, że aktorski kunszt śpiewaczy, aby zrodzić się mógł, nie potrzebuje etykietki „awangardowy” i „stworzony w zaadaptowanych budynkach gospodarczych w wioseczce gdzieś hen, hen na końcu świata, gdzie jest problem nawet z dojazdem PKSem”.

Sprawność reżyserska, scenografii prostota (parkiet z desek przesuszonych i na starawe wyglądających), oszczędność rekwizytu (może poza asortymentem wędrownego żydowskiego kupca, który dobry kontrast do „prostoty” wiejskiego życia stanowi) także uprzyjemniają widowisko, które chropowatości pozbawione, dysonansami rytmicznymi wsparte płynie przez zmysły nasze zapachem kadzideł, śpiewów rytmem i obrazu pastelowością.

Przeżyć mistycznych doświadczyć nie było mi dane, ale kunszt podziwiam, zgodną i równą grę aktorską całego zespołu doceniam, a pieśni bezskutecznie na jutubie poszukuję. Jakim się współwidzom moim ów spektakl pokazał, obserwować nie było mi dane. Wyszedłem z teatru krokiem spiesznym, z przemiłą obsługą słów kilka jeszcze zamieniwszy, a widzowie inni zostali by wina lampki pić i sok z pomarańczy ze szklanek pełnych w usta swe wlewać. W teatrze wszak byliśmy, a nie w kościele.

Michał Rogalski

Tadeusz Słobodzianek, Prorok Ilja, reż. Ondrej Spíšak, scen. František Liptak , przygotowanie wokalne: Tetiana Sopiłka  wyst. Andrzej Seweryn, Izabela Dąbrowska,  Agata Wątróbska, Paweł Domagała, Łukasz Lewandowski, Magdalena Smalara, Marcin Sztabiński, Maciej Wyczański, Michał Czernecki, Sławomir Zapała, Robert T. Majewski, Paula Kinaszewska, Stanisław Jaskułka, Tadeusz Chudecki , Teatr na Woli, premiera: 31 marca 2012 roku (spektakl obejrzany w dniu premiery).

tagi: | Wersja do druku | |

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

5 × five =