Zofia Gustowska: Jardin des Plantes

16 grudnia 2014

Impresja o sztuce Jeana Cocteau La voix humaine i spektaklu Koncert życzeń w reżyserii Yany Ross


1. Słoneczny, jesienny dzień. Młoda kobieta ubrana na czarno chroni się przed zgiełkiem paryskiej ulicy w Jardin des Plantes. Mija pary przechadzające się w rytmie Tous les garçons et les filles, roześmiane dzieci z rodzicami. Znajduje wolną ławkę. Siada tyłem do alejki. Patrzy przed siebie. Cisza. Wyjmuje książkę. Cisza. Czyta. Cisza.

2. Sztuka Jeana Cocteau La voix humaine, napisana w 1930 roku, prawie nie zaistniała w polskim teatrze (we Francji doczekała się nawet wersji operowej). Zrealizowana została po raz pierwszy przez Erwina Axera z Zofią Mrozowską dla Teatru Telewizji na początku lat sześćdziesiątych. Dwadzieścia lat później wystawiono ją po raz drugi, tym razem na warszawskim Targówku. Fin de l’histoire.

Bohaterką monodramu jest kobieta. Cały utwór jest jej potokiem słów, nawoływań i pauz. Historia z tych banalnych i stereotypowych – ona porzucona przez niego.

Cocteau w opisie scenografii buduje bardzo prostą przestrzeń. Pokój. Jedno łóżko, zdjęcie na ścianie, niedomknięte drzwi, krzesło przy stoliku, a na nim książki, lampa i telefon, który stanie się jej najważniejszym elementem, łącznikiem ze światem, umożliwiającym kontakt z drugim człowiekiem.

Kobieta „niczym martwa” leży na podłodze obok łóżka. Powoli się przebiera. Po chwili nieruchomieje. Podejmuje decyzję. Bierze płaszcz. Idzie w stronę drzwi. Telefon. Waha się. Nie dzwoni. Dotyka klamki. Dzwonek. Rzuca płaszcz i biegnie do telefonu. Rozpoczyna się rozmowa na jeden głos.

Dialog jest niemożliwy. Od samego początku występują zakłócenia relacji dwojga osób również w postaci innych rozmówców na linii, ale i braku własnej szczerości. Słowa krzyczą, a wybrzmiewając, zagłuszają pustkę.

Projekt scenografii autorstwa Christiana Bérarda

Projekt scenografii autorstwa Christiana Bérarda

3. W ramach Festiwalu Boska Komedia odbyła się premiera spektaklu Koncert życzeń w reżyserii Yany Ross. Jest to monodram Danuty Stenki zrealizowany w koprodukcji Festiwalu, Łaźni Nowej oraz TR Warszawa.

W centrum przestrzeni teatralnej, na niewysokim podeście została zaaranżowana przestrzeń mieszczańskiej kawalerki umeblowanej à la Ikea. Zastygła postać Danuty Stenki ożywa na oczach widowni niczym bohaterka filmu Shirley wizje rzeczywistości, opartego na obrazach Edwarda Hoppera.

W przeciwieństwie do sztuki Cocteau, Koncert życzeń jest cichą partyturą działań, spisaną przez Franza Xaviera Kroetza. Słowa docierają wyłącznie z radia i telewizji. Aktorka jest niema. Cała psychologia postaci zawarta jest w jej prostych działaniach i subtelnej mimice. Odbija się w jej reakcjach na bodźce zewnętrzne, przywoływane historie miłosne w radiu oraz dedykowane piosenki. Widownia ją podpatruje, tak jak ona podgląda wirtualnych bohaterów gry komputerowej czy programów telewizyjnych. Jednakże pozorna bliskość, wręcz intymność relacji widz/postać okazuje się być złudną. Dramat ciszy schowany jest głęboko pod codziennością, stelażem dobrze skrojonego stroju.

 

4. Kobieta poczuła obecność drugiej osoby. Zaczęła przewracać… szybciej… kartki. Zamknęła książkę. Odwróciła głowę. Staruszka.

Zofia Gustowska

 

La voix humaine Jean Cocteau
Rok wydania : 1930

Koncert życzeń Franz Xavier Kroetz
Premiera: 09.01.2014
Festiwal Boska Komedia/Teatr Łaźnia Nowa/TR Warszawa
Reżyseria: Yana Ross
Dramaturgia: Aśka Grochulska
Obsada: Danuta Stenka

tagi: | Wersja do druku | |

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

8 + 1 =