Marek Skrzetuski: Absurd w pigułce

29 marca 2011

O spektaklu Ćwiczenia z IONESCO w Teatrze Studio im. St. I. Witkiewicza.

Ćwiczenia z IONESCO / fot. Krzysztof Bieliński

Jakkolwiek paradoksalnie może to zabrzmieć, Eugène Ionesco stał się już klasykiem teatru. Jego antysztuki i promieniujący z nich absurd osiągnął poziom wręcz kanoniczny Może więc nadszedł już czas, aby – jak dzieje się to zwykle z twórczością innych klasyków – dokonać przezeń przekroju? Trudno odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. Ale znacznie istotniejszym jest to, czy zespół Teatru Studio podołał temu wyzwaniu…

Jest truizmem pisanie o specyfice teatru absurdu, o tym że dedykowany jest niezbyt szerokiemu gronu widzów. Ale w tym wypadku przypomnieć to trzeba. Choćby po to, by określenie „doskonały dla koneserów gatunku” – które najlepiej opisuje „Ćwiczenia z IONESCO” – oddawało w sposób wyczerpujący pozytywne cechy tego spektaklu.

Wyrywki scen z poszczególnych sztuk Ionesco nie układają się – bo i układać nie mogą – w ciąg logiczny. Zdecydowanie ważniejszy jest tu ciąg emocji, które wywołują. Ten spektakl to nieustannie żonglowanie nastrojem, formą, dźwiękami. Czuje się, że przygotowano to z pełną starannością. Notorycznie unikając point z oryginalnych tekstów, aktorzy budują swą grą surrealistyczny świat, gdzieś w zawieszeniu między rzeczywistością a zupełnym odseparowaniem od niej.

Patron Teatru Studio mógłby być dumny z obsady, występującej na jego deskach. Aktorzy ciężko pracują całym ciałem, w pocie i zmęczeniu. Nie oszczędzają się ani na jotę, co w sposób szczególny widać w ostatniej, wirującej scenie spektaklu. Widz jest zresztą okrążany grą ze wszystkich stron – nie tylko więc ze sceny, ale i z samej widowni, z korytarzy, z bocznych drzwi. Atmosfera nieustannie gęstnieje, by po chwili zostać zdegradowaną kolejnym groteskowym wyjątkiem z innej sztuki autora. Jest w tym jakaś kropla inspiracji witkiewiczowskimi teoriami teatru. Zastosowana w sposób bardzo dobrze pomyślany.

Olbrzymie znaczenie ma w tym wszystkim muzyka i udźwiękowienie – wykonane doskonale, za co odpowiedzialnemu za nią Jackowi Hałasowi należą się wielkie brawa. Już dla niej samej warto się na „Ćwiczenia z IONESCO” wybrać, zwłaszcza w połączeniu z barwnymi efektami i scenografią. Koneserów zadowoli w szczególności finał spektaklu, permanentna bomba wirującego absurdu. Otwartych na nowatorskie rozwiązania zaciekawi już wstęp, zrealizowany w niecodziennej, „komiksowej” formie. Znajdą coś dla siebie i sieroty po ideologii „miasta, masy, maszyny”, i zwolennicy teatru światła i cieni.

Natłok scen tworzy atmosferę chaosu, ale zamierzonego, niemającego nic wspólnego z bałaganem. Spektakl ten nie ma ambicji widza czegoś nauczyć, uwrażliwić czy li tylko rozśmieszyć. Twórczość Ionesco jest tu raczej przeżyciem, ujętym w niemalże karnawałowe widowisko. Od widowni oczekuje się więc jednego – wniknięcia lub przynamniej próby zaakceptowania kreowanego na scenie antyświata. Dla pełnego efektu widz musi więc odrzucić swój poznawczy sceptycyzm, zapomnieć o zaufaniu do zahamowań tradycyjnego teatru.

To właściwie jedyny powód, dla którego zastrzegłem, że sztuka ta przeznaczona jest w szczególności dla „koneserów” gatunku. Myślę jednak, że także dla innych, niewprawionych widzów, mogłaby być dobrym wskaźnikiem tego, co reprezentuje sobą teatr absurdu. I warto z tej sposobności skorzystać.

Marek Skrzetuski

Ćwiczenia z Ionesco

reżyseria: Grzegorz Bral

opracowanie scenariusza: Grzegorz Bral, Krzysztof Majchrzak

muzyka: Jacek Hałas

scenografia: Bohdan Cieślak

kostiumy: Grupa MIXER

efekty specjalne: Zbigniew Modej STUNTS INCORPORATED POLAND

choreografia: Aleksandra Lemm

reżyseria światła: Tomasz Walesiak

asystent reżysera: Krzysztof Strużycki

występują: Marta Dobecka, Lena Frankiewicz, Irena Jun, Marta Malinowska, Monika Obara, Monika Świtaj, Stanisław Brudny, Dariusz Jakubowski, Mateusz Lewandowski, Janusz Stolarski, Krzysztof Strużycki

Teatr Studio im. St. I. Witkiewicza, premiera 15 marca 2011 r.

tagi: | Wersja do druku | |

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

eight + 2 =