Wojciech Małachowicz: Między tradycją a postępem

27 października 2016

O filmie Malaria w reżyserii Parviza Shahbaziego w ramach z Warszawskiego Festiwalu Filmowego 2016

Malaria/ Omid Salehi

Malaria/ Omid Salehi

Tegoroczny zwycięzca Grand Prix Warszawskiego Festiwalu Filmowego, Malaria, to film ważny dla Irańczyków, rozliczający ich z aktualnej sytuacji w kraju, poruszający istotne społeczne kwestie i będący głosem młodego pokolenia. Jednak być może jest to dzieło równie potrzebne Europejczykom, szczególnie w kontekście bieżącej sytuacji politycznej. Parviz Shahbazi roztacza przed nami obraz swojej ojczyzny, który pozostaje egzotyczny, ale zarazem w jakiś sposób bliski kulturze Zachodu. Pokazuje młode pokolenie, które złaknione zmian w kraju stara się odejść od ortodoksyjnych, tradycyjnych modeli i płaci za to wysoką cenę.

Malaria to historia Hanny – młodej dziewczyny, która razem ze swoim chłopakiem pozoruje porwanie i wyrusza w podróż do Teheranu. To, co miało być zwykłym wypadem do stolicy w poszukiwaniu wrażeń i nowych doznań, przeradza się ucieczkę przed bardzo ortodoksyjną rodziną i presją społecznie narzuconej roli, a przede wszystkim pogonią za upragnioną wolnością. Prawie od samego początku mnożą się problemy, w pościg za parą kochanków wyrusza ojciec i brat Hanny, bohaterowie nie mogą znaleźć noclegu w Teheranie, kluczą po mieście i starają się uniknąć spotkania z policją religijną. Z pomocą przychodzi im Azi, młody muzyk, który daje im schronienie i pokazuje miasto od strony bardziej alternatywnej.

Siła przekazu, jaką niesie za sobą obraz Parviza Shahbaziego, tkwi w jego synkretyzmie gatunkowym. Film zaczyna się w konwencji kina drogi, by po chwili przejść w thriller wraz z włączeniem wątku pościgu. Później następuje część utrzymana w klimacie romansu, w której zakochani błądzą po Teheranie. Całość kończy się akcentem cięższym, dramatycznym. Każda kolejna włączona do obrazu konstrukcja gatunkowa wprowadza i akcentuje inny aspekt opowieści. Na pierwszy plan wysuwa się oczywiście romans, jest to element, który skraca dystans między dziełem a widzem spoza bliskowschodniego kręgu kulturowego, ale co ważniejsze staje się przyczynkiem do rozwinięcia wątku społeczno-obyczajowego. Właśnie ten aspekt będzie największym atutem Malarii. Reżyser konstruuje spójny obraz młodej dziewczyny zmagającej się z rolą narzuconą jej przez konserwatywne społeczeństwo. Jej postać staje się środkiem wyrazu potrzeb młodego pokolenia Irańczyków, którzy chcą odejść od tradycji i zbliżyć się do świata zachodniego. Jednak Hanna, podejmując próbę wyzwolenia się z patriarchalnego systemu, skazuje się jednocześnie na  wykluczenie. W kraju, w którym obowiązuje prawo szariatu i przyzwolenie na honorowe morderstwa, dziewczyna nie jest w stanie zaufać nawet swojemu ojcu. Pozorowane samobójstwo w ostatniej scenie będzie już tylko dopełnieniem społecznego wykluczenia, któremu podlega kobieta walcząca o swoją niezależność i prawo do samostanowienia.

Owa potrzeba zmiany uwydatnia się również w wątku politycznym. W filmie widzimy stolicę celebrującą podpisanie porozumienia nuklearnego między Iranem a sześcioma mocarstwami. Bohaterowie dołączają do tłumu świętujących i ruszają w miasto. Teheran Shahbaziego okazuje się być miastem pięknym, kolorowym i pod pewnymi względami nowoczesnym.

Warto zwrócić uwagę na muzyczność zawartą w Malarii. Reżyser wprowadza do swojego dzieła wielu bohaterów związanych z tą sferą. Muzyka, podobnie jak w innych kręgach kulturowych, staje się wyrazem buntu oraz pragnienia zmiany. Będzie ona również pretekstem do pokazania trudnej sytuacji ekonomicznej młodego pokolenia i ludzi związanych z muzyką.

W kwestii narracji należy wspomnieć o ciekawym wykorzystaniu konwencji Found footage. Hanna prawie nie rozstaje się z telefonem, który staje się dla niej narzędziem utrwalania rzeczywistości, zachwycania się nią. Być może daje jej także poczucie dystansu. Sam Parviz Shahbazi twierdzi, że dzięki kręceniu filmów główna bohaterka może uzewnętrznić swoje prawdziwe ja poza intymną przestrzenią domu, a co za tym idzie, wyzwolić się z ograniczających ją tradycyjnych konwencji i zamanifestować bunt wobec nich.

Malaria to film ważny dla współczesnego Bliskiego Wschodu i Europy, który porusza kwestie społeczne, obyczajowe, religijne i kulturowe. Reżyser pokazuje poruszającą historię człowieka osaczonego, któremu odmawia się przyznania należnych mu praw, który decyduje się walczyć o nie. Parviz Shahbazi pokazuje, że walkę o wolność trzeba podejmować nawet za cenę wykluczenia.

Wojciech Małachowicz

Malaria

Reżyseria: Parviz Shahbazi

Scenariusz: Parviz Shahbazi

Zdjęcia: Hooman Behmanesh

Muzyka: Siavash Asadi, Azarakhsh Farahani

Produkcja: Masoud Radaei

Aktorzy: Saghar Ghanaat, Saed Soheili, Azarakhsh Farahani, Azade Namdari

tagi: | Wersja do druku | |

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

12 + twelve =