Zofia Gustowska: Król podwórka

12 sierpnia 2014

Słów kilka o roli Marcina Hycnara w spektaklu Królowa Margot w Teatrze Narodowym w Warszawie

Dantura Stenka, Marcin Hycnar/ fot. Krzysztof Bieliński

Dantura Stenka, Marcin Hycnar/ fot. Krzysztof Bieliński

Karol IX Walezjusz, król Francji panujący w XVI wieku, stał się jednym z głównych bohaterów dziewiętnastowiecznej powieści Królowa Margot napisanej przez Aleksandra Dumas (ojca). Paradoksalnie dla tytułu dzieła literackiego, w spektaklu Teatru Narodowego to właśnie postać władcy, zagrana przez Marcina Hycnara, wysunęła się na plan pierwszy jako najbardziej wyrazista i intensywna.

 

Młody król jest władcą wyłącznie z prawnego punktu widzenia. Wszelkie rozgrywki polityczne, w których aktywny udział bierze królowa matka – Katarzyna Medycejska – dzieją się poza nim lub ściślej mówiąc – wokół niego. Czas schorowanego i nieszczęśliwego Karola IX pochłaniają polowania oraz ukochane psy, które jako jedyne prawdziwie od niego zależne istoty na dworze, spełniają rolę umiłowanych podwładnych, o których dobry król może zadbać.

 

Polityczna słabość króla została podkreślona przez jego fizyczną kruchość, na którą złożyły się naturalne warunki aktora oraz jego interpretacja postaci. Wykorzystany został tu przede wszystkim wzrost Marcina Hycnara, najniższy z całej obsady, sprawia wrażenie małego, schorowanego chłopca, pozbawionego miłości macierzyńskiej, zagubionego w świecie „wielkich”. Pozornie będący władcą, ulega wpływom silniejszych od siebie. Kaszlący, zgarbiony, niedogolony, z rozwichrzonymi włosami i podkrążonymi oczami przechodzi przez scenę wietrząc podstęp i zdradę. Mimo zbudowanej przez aktora słabości postaci, młody Walezjusz zyskał również jego niezwykłą intensywność. Jednak, nawet wydające się być groźnymi, wybuchy Karola zostały nacechowane dziecięcym niezadowoleniem. Ta chłopięcość widoczna jest również w jego kostiumie. Ubrany niby dość elegancko, w ciemne spodnie, białą bluzkę i kamizelkę, wygląda bardziej jak chłopiec w narzuconym sztucznie stroju, niż jak dostojny król. Nogawki za szerokie, rękawy za długie, rozchełstany, sznurówki czarnych lakierek może nawet rozwiązane? Król podwórka.

 

Niesamowicie dużo mówiące o całości roli są dwie sceny tworzące swoistą klamrę spektaklu. Pierwsza, w której Karol uczestnicząc w rodzinnym spotkaniu przy długim stole, zajmuje się przygotowaniem posiłku dla swoich psów. Rozrywa i oczyszcza mięso od kości za pomocą własnych ust. Jest niczym dobra matka. Uwidacznia się w tej scenie brak porozumienia i bliskich więzów króla z jego rodziną, w opozycji do radości, którą czerpie z opieki nad zwierzętami.
Druga – scena śmierci – konfrontacja z matką. Ujawnia się tu odczucie ogromnego braku miłości. Ostatni moment, gdy Karol, próbując ogłosić swoją decyzję o sukcesji tronu przez „Henryczka”, jest przez własną matkę jednocześnie duszony i tulony, staje się niezwykle skondensowanym gestem zawierającym w sobie całą tragedię postaci zbudowanej przez Marcina Hycnara.

 

Interesujący jest stosunek króla do wspomnianego Henryka. Panujący we Francji Walezjusz w dziwny, nie do końca uzasadniony sposób upodobał sobie swojego szwagra i próbował go mianować swoim przyjacielem. Sekretu tej relacji należy szukać w niekomfortowej sytuacji króla Nawarry, który jako protestant, znajdujący się w niebezpieczeństwie, mógłby dołączyć do grona królewskich psich poddanych. Mimo fiaska zaufania, do końca pozostaje wierny myśli ukarania rodziny za pomocą „Henryczka”, który miał być pionkiem na jego małej szachownicy.

 

Marcin Hycnar tworzy postać niezwykle plastyczną i dwuznaczną. Łączy delikatność dziecka z okrucieństwem władcy, kruchość ciała ze złudną w ostateczności siłą decyzji królewskiej. Karol IX w jego interpretacji stał się w spektaklu Grzegorza Wiśniewskiego postacią pierwszoplanową. Rozgrywa się jego dramat, a nie tytułowej Margot.

 

Zofia Monika Klara Gustowska

 

Królowa Margot Aleksander Dumas (ojciec)
Teatr Narodowy w Warszawie

Reżyseria: Grzegorz Wiśniewski
Scenografia: Barbara Hanicka
Reżyseria światła i projekcje wideo: Wojciech Puś
Współpraca dramaturgiczna: Jakub Roszkowski
Opracowanie muzyczne: Rafał Kowalczyk
Obsada: Danuta Stenka, Wiktoria Gorodeckaja, Marcin Hycnar, Karol Pocheć, Dobromir Dymecki, Arkadiusz Janiczek, Mateusz Rusin, Jadwiga Jankowska-Cieślak, Paweł Tołwiński, Julia Rosnowska, Waldemar Kownacki

Premiera: 8 grudnia 2012

tagi: | Wersja do druku | |

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

8 + ten =